Alkogogle: co pokazują, a czego nie

Czym są alkogogle

Alkogogle (nazywane też goglami alkoholowymi albo symulującymi upojenie) to okulary z soczewkami, które zniekształcają obraz. Autorzy badania z 2017 r. opisują je jako sprzęt zniekształcający obraz, używany w edukacji kierowców do symulowania upośledzenia wywołanego alkoholem.

Gogle występują w wariantach opisanych jako odpowiadające różnym stężeniom alkoholu (w jednym z badań było ich pięć). Te wartości warto traktować ostrożnie. W badaniu z Politechniki Łódzkiej z 2026 r. autorzy piszą wprost, że poziomy gogli to stężenia deklarowane przez producenta, a samo badanie nie mierzy prawdziwego upojenia. W badaniu z 2017 r. gogle opisano jako „szacowane” na stężenie, które w przeliczeniu odpowiada mniej więcej 0,7-1 promila i więcej. W samym ćwiczeniu z goglami nikt nie pije alkoholu, więc to stężenie nie jest niczym mierzone.

Jak używa się ich w edukacji

Gogle pojawiają się w szkołach jazdy, na lekcjach w szkołach, podczas szkoleń z bezpieczeństwa i dni profilaktyki. Niemiecka praca o programie szkolnym z 2022 r. wymienia wśród instytucji, które je stosują, policję, organizacje zajmujące się bezpieczeństwem ruchu drogowego i szkoły.

W opisanych badaniach uczestnicy przechodzili w goglach wyznaczoną trasę, wykonywali zadanie podobne do policyjnego sprawdzianu trzeźwości albo jeździli na symulatorze. Wynik w goglach porównywano z próbą bez nich. Na zajęciach chodzi o to samo: zobaczyć różnicę na własnej skórze.

Co mówią badania

W bazach PubMed i Europe PMC (przeszukanych 1 października 2026 r.) znaleźliśmy tylko kilka prac, które sprawdzają same gogle. Nie trafiliśmy na przegląd systematyczny ani na badanie, które mierzyłoby wpływ gogli na liczbę wypadków.

Gogle a alkohol na symulatorze (2017). 22 zdrowych mężczyzn jeździło na symulatorze w czterech wariantach: po alkoholu, po napoju placebo, w goglach i w goglach placebo. Dawkę alkoholu planowano na 0,08% w wydychanym powietrzu, faktycznie średnio wyszło 0,06% (w procentach, jak w pracy; to w przybliżeniu 0,8 i 0,6 promila we krwi, przeliczenie nasze). Gogle opisano wyższym stężeniem niż to, które uczestnicy faktycznie osiągnęli po alkoholu. Wyniki:

• w prostym scenariuszu ani alkohol, ani gogle nie zmieniły utrzymania toru jazdy,
• w trudniejszym scenariuszu oba warianty zwiększyły „pływanie” auta w pasie ruchu,
• najeżdżanie na linie wzrosło tylko po alkoholu,
• większe wahania prędkości i skrócenie odstępu od poprzedzającego auta pojawiły się tylko w goglach,
• czas reakcji na zagrożenie nie zmienił się w tym badaniu ani po alkoholu, ani w goglach.

Autorzy uznali, że gogle mogą odtwarzać upośledzenie alkoholowe w niektórych miarach jazdy. To ostrożny wniosek: część wyników się pokrywała, część nie. Uczestnicy deklarowali też mniejszą chęć prowadzenia zarówno w goglach, jak i po alkoholu. Autorzy dodali, że gogle mogłyby być alternatywnym sposobem badania skutków upojenia w symulowanej jeździe u osób, którym podanie alkoholu byłoby nieetyczne, na przykład u kandydatów na kierowców przed uzyskaniem prawa jazdy.

Gogle plus zadanie umysłowe (2019). Ten sam zespół wyszedł z założenia, że gogle zaburzają tylko wzrok, a alkohol także procesy poznawcze. 21 mężczyzn jeździło w goglach z dodatkowym zadaniem umysłowym i bez niego. Same gogle nie wydłużyły czasu reakcji. Wydłużył się dopiero wtedy, gdy doszło zadanie angażujące uwagę. Autorzy podkreślili, że skutki gogli ograniczały się do wybranych miar jazdy i zależały od tego, jak trudny był scenariusz.

Postawy i zachowania (2005). 251 studentów przydzielono losowo do czterech grup: dwóch kontrolnych, grupy noszącej gogle i grupy, która tylko obserwowała. Zaraz po zajęciach osoby w goglach wyraźniej odrzucały jazdę po alkoholu niż pozostałe grupy. Po czterech tygodniach ta różnica zniknęła, a zmiana postaw nie przełożyła się na rzadszą jazdę po alkoholu.

Zamiar jazdy po alkoholu (2006). W innym badaniu studenci wykonywali w goglach test sprawności i jeździli na symulatorze. Deklarowany zamiar jazdy po alkoholu spadł, ale tylko w niektórych grupach, m.in. wśród osób, które zwykle piją więcej, i tych, które wyżej oceniały ryzyko kolizji po alkoholu.

Obraz z tych prac jest więc mieszany. Gogle robią wrażenie i krótko zmieniają nastawienie, ale nie ma dowodów, że same z siebie zmieniają to, co ludzie robią po wyjściu z sali.

Czego gogle nie pokazują

Myślenia i oceny sytuacji. Autorzy badania z 2019 r. przyjęli założenie, że gogle zaburzają tylko wzrok, a alkohol zakłóca także procesy poznawcze. Według podręcznika GRSP i IFRC z 2022 r. alkohol pogarsza ocenę sytuacji, wydłuża czas reakcji i obniża czujność. Więcej o tym w tekście o tym, jak alkohol zmienia jazdę.

Złudnej pewności siebie. Komisja Europejska zwraca uwagę, że po alkoholu samokontrola słabnie i nawet przy lekkim upojeniu ludzie są skłonni uważać, że nadal mogą bezpiecznie prowadzić. Gogle zaburzają wzrok, więc osoba w goglach wie, że widzi gorzej. Nie wiadomo, czy odtwarzają one złudną pewność siebie: w badaniu z 2017 r. uczestnicy, tak w goglach, jak i po alkoholu (średnio 0,06% w wydechu), deklarowali mniejszą chęć i zdolność do jazdy.

Czasu. Gogle zdejmujesz po kilku minutach. Alkohol zostaje w organizmie godzinami: według tego samego podręcznika rozłożenie jednego lub dwóch drinków trwa 2-3 godziny, a ośmiu do dziesięciu nawet dobę. Dlatego „przespanie się” po imprezie nie zawsze wystarcza, o czym piszemy w tekście o tym, ile trwa trzeźwienie.

Jak wyciągnąć z takich zajęć więcej

Jeśli prowadzisz zajęcia albo bierzesz w nich udział, potraktuj gogle jako początek rozmowy, a nie jej koniec. Badanie z 2005 r. sugeruje, że wrażenie z ćwiczenia szybko blednie. Dlatego po zajęciach dobrze przejść do konkretów: kto prowadzi, gdy wszyscy wracają z imprezy, jak wrócić do domu bez auta, co powiedzieć osobie, która mimo picia sięga po kluczyki. Podpowiedzi znajdziesz w dziale jak reagować.