Ile trwa trzeźwienie i dlaczego nie da się tego policzyć

Jak szybko organizm pozbywa się alkoholu

Alkohol jest rozkładany głównie w wątrobie. Usuwanie go z krwi przebiega w przybliżeniu w stałym tempie, czyli co godzinę ubywa mniej więcej tyle samo. Broszura Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (wydana jeszcze przez PARPA) podaje średnią prędkość 0,15 promila na godzinę.

Ta średnia to dobry punkt wyjścia, ale tylko średnia. W przeglądzie badań opublikowanym w 2010 roku A.W. Jones zestawił, jak szybko alkohol znika z krwi w różnych grupach osób. Według tego przeglądu:

• po piciu na pusty żołądek tempo wynosi zwykle 0,10-0,15 ‰ na godzinę,
• u osób, które jadły, zwykle 0,15-0,20 ‰ na godzinę,
• u osób uzależnionych w trakcie odtrucia nawet 0,25-0,35 ‰ na godzinę,
• u zatrzymanych kierowców średnio ok. 0,19 ‰ na godzinę,
• dla osób pijących umiarkowanie dobrą wartością średnią pozostaje 0,15 ‰ na godzinę.

Różnica między 0,10 a 0,20 ‰ na godzinę wygląda niewinnie. W praktyce oznacza, że jedna osoba potrzebuje dwa razy więcej czasu niż druga, by zejść z tego samego stężenia.

Wzór Widmarka i jego granice

Najbardziej znanym sposobem szacowania stężenia alkoholu jest wzór Widmarka. Korzystają z niego także broszura KCPU i kalkulatory internetowe. W uproszczeniu: ilość czystego alkoholu w gramach dzieli się przez masę ciała pomnożoną przez współczynnik, a potem odejmuje ok. 0,15 ‰ za każdą godzinę od początku picia.

Problem tkwi w tym współczynniku. Broszura KCPU przyjmuje 0,7 dla mężczyzn i 0,6 dla kobiet. W pracach samego Widmarka średnie wynoszą 0,68 i 0,55. U konkretnej osoby współczynnik zależy jednak od budowy ciała i może się wyraźnie różnić od średniej. Kalkulator zwykle tego nie wie: w badaniu z Łodzi (opisanym niżej) wszystkie 36 kalkulatorów pytało o płeć, 97% o wagę, ale tylko 8% o typ budowy ciała.

Badacze, którzy sprawdzali, jak bardzo wynik wzoru może się mylić, oszacowali niepewność na ok. 22%, gdy masa ciała jest zmierzona, i ok. 37%, gdy jest tylko szacowana (Maskell i Cooper, 2020). Do tego dochodzi jedzenie: w badaniu Jonesa i współpracowników z 1997 roku (dziewięciu mężczyzn, mała dawka alkoholu, 0,3 g na kilogram masy ciała, wypita w ciągu 15 minut od posiłku) czas usuwania alkoholu z krwi był po posiłku o 1-2 godziny krótszy niż na czczo. Badanie nie sprawdzało większych dawek. Kalkulator tego nie modeluje.

Co pokazało badanie z Łodzi

W 2026 roku zespół z Zakładu Toksykologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi porównał 36 kalkulatorów internetowych, polskich i anglojęzycznych, z wynikami wcześniejszego badania, w którym stężenie alkoholu zmierzono u 16 osób (8 kobiet i 8 mężczyzn). Pomiary dotyczyły szczytu stężenia oraz 60 i 120 minut po wypiciu, na czczo i po posiłku.

Wyniki nie zostawiają złudzeń. Średnie wartości podawane przez kalkulatory były o 39-49% wyższe od stężeń zmierzonych, a tylko nieliczne kalkulatory dawały wyniki, które szły w parze z pomiarami. Autorzy piszą wprost, że większości kalkulatorów brakuje precyzji i nie nadają się one do oceny stanu nietrzeźwości.

Zawyżony wynik może wyglądać na „bezpieczny błąd”. Ale skoro kalkulator nie trzyma się pomiarów, nie wiesz, w którą stronę i o ile się pomyli właśnie w Twoim przypadku.

Przykład: ten sam start, różny finisz

Poniższa tabela to wyliczenie przy założeniu stałego tempa, nie obietnica. Pokazuje, ile godzin zajęłoby zejście stężenia do zera przy trzech różnych tempach z zakresu podanego przez Jonesa. Stałe tempo jest dobrym przybliżeniem dopiero powyżej ok. 0,2 ‰ (Jones, 2010), więc ostatni odcinek do zera może trwać dłużej, niż wynika z tabeli. Czas liczymy od momentu, gdy stężenie we krwi jest najwyższe, a nie od ostatniego kieliszka.

Przy 1,5 ‰ różnica między szybszym a wolniejszym tempem to ponad 7 godzin. A to tylko jedna niewiadoma. Drugą jest samo najwyższe stężenie: nie znasz go, bo nikt nie mierzy go w trakcie imprezy. Gdy oba punkty są szacunkiem, wynik końcowy też jest tylko szacunkiem.

Podręcznik o jeździe po alkoholu przygotowany przez Global Road Safety Partnership i Międzynarodową Federację Czerwonego Krzyża podaje podobny rząd wielkości: przetworzenie alkoholu z jednej-dwóch porcji może zająć 2-3 godziny, a z ośmiu-dziesięciu porcji nawet do 24 godzin.

Dlaczego „kiedy mogę jechać” to złe pytanie

Prawo nie pyta, ile godzin minęło. Pyta, ile alkoholu masz we krwi albo w wydychanym powietrzu w chwili jazdy. Stan po użyciu alkoholu zaczyna się już od 0,2 ‰, czyli przy wartości, którą łatwo przeoczyć w każdym wyliczeniu. Szczegóły opisujemy w tekście o progach 0,2 i 0,5 promila. Kierowcy w nowym okresie próbnym (prawo jazdy kategorii B uzyskane od 4 września 2026 r.) wolno prowadzić samochód dopiero wtedy, gdy alkoholu we krwi nie ma w ogóle (szczegóły).

Dlatego uczciwa zasada brzmi tak: jeśli masz wątpliwość, nie jedziesz. Lepiej zamówić transport, przenocować albo przełożyć wyjazd, niż zakładać, że akurat Twój organizm trzyma się średniej.

Osobny problem to poranek po wieczornym piciu. Opisujemy go w tekście o jeździe dzień po. Jeśli chcesz sprawdzić się alkomatem, przeczytaj najpierw, czego alkomat osobisty Ci nie powie.