Jazda dzień po imprezie: dlaczego rano możesz mieć promile

Sen nie jest przyspieszaczem

Rano po imprezie wiele osób rozumuje tak: „do łóżka o pierwszej, siedem godzin snu, więc już jest dobrze”. W tym rozumowaniu jest ukryte założenie, że sen jakoś „wypłukuje” alkohol. Źródła, na których opiera się ten serwis, nie potwierdzają takiego działania snu.

Wiemy za to, jak alkohol znika z organizmu. Rozkłada go głównie wątroba, a stężenie we krwi spada w przybliżeniu w stałym tempie. Broszura Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom podaje średnio ok. 0,15 promila na godzinę. Przegląd badań A.W. Jonesa z 2010 roku pokazuje, że u różnych osób to tempo mieści się w przedziale ok. 0,10-0,35 ‰ na godzinę (górne wartości dotyczą osób uzależnionych w trakcie odtrucia).

Wniosek z tego jest prosty: godzina snu to tyle samo, co godzina oglądania serialu albo jazdy taksówką do domu. Organizm pracuje w swoim tempie, niezależnie od tego, czy śpisz, czy nie. Sen pomaga przeczekać czas, ale go nie skraca.

Ile może zostać do rana

Weźmy przykład wyliczony na zasadzie stałego tempa. Ktoś kończy imprezę o północy ze stężeniem 2,0 ‰ i chce wyjechać o 8:00.

W dwóch pierwszych wariantach o 8:00 to wciąż stan nietrzeźwości, bo zaczyna się on powyżej 0,5 ‰ we krwi. Przy szybszym tempie o 8:00 zostałoby ok. 0,4 ‰, czyli nadal stan po użyciu alkoholu. Co to oznacza za kierownicą, opisujemy w tekście o progach 0,2 i 0,5 promila.

To tylko przykład, a nie kalkulator. Nie znasz dokładnie swojego stężenia o północy ani swojego tempa. Właśnie dlatego poranne wyliczenia „na palcach” tak często zawodzą. Więcej o tym, dlaczego nie da się wiarygodnie policzyć momentu wytrzeźwienia, piszemy w tekście o tym, ile trwa trzeźwienie.

Podręcznik o jeździe po alkoholu przygotowany przez Global Road Safety Partnership i Międzynarodową Federację Czerwonego Krzyża podaje rząd wielkości: przetworzenie alkoholu z ośmiu-dziesięciu porcji może zająć nawet do 24 godzin. Długi wieczór może więc ciągnąć się we krwi przez cały następny dzień, a nie tylko do rana.

Samopoczucie to nie pomiar

Rano możesz odczuwać zmęczenie, ból głowy, suchość w ustach albo nic szczególnego. Żadne z tych odczuć nie mówi, ile alkoholu masz we krwi. Komisja Europejska zwraca uwagę, że po alkoholu ludzie mają skłonność do przekonania, że wciąż mogą bezpiecznie prowadzić. Poranne „czuję się normalnie” jest tym samym sygnałem, tylko przesuniętym w czasie.

Dwa znaczenia „alkoholu resztkowego”

To określenie pojawia się w rozmowach o jeździe dzień po, ale bywa używane w dwóch różnych sensach:

1. Potocznie „alkohol resztkowy” to alkohol, który następnego dnia wciąż krąży we krwi. O tym jest cały ten tekst. Nie ma w nim nic „resztkowego” w sensie „niegroźnego”: dla prawa i dla Twojej reakcji to zwykły alkohol, liczony tak samo jak wieczorem.
2. W pracach z zakresu medycyny sądowej (np. w artykule M. Wiergowskiego z 2012 roku) o resztkowym alkoholu mówi się w sensie alkoholu, który został w jamie ustnej zaraz po wypiciu. Taki alkohol może zawyżyć wynik badania wydechu. Dlatego badanie alkomatem robi się po odczekaniu 15 minut od zakończenia picia (§ 3 ust. 2 rozporządzenia w sprawie badań na zawartość alkoholu w organizmie). Szczegóły opisujemy w tekście o alkomacie osobistym.

Rano chodzi więc o pierwsze znaczenie. Drugie dotyczy tylko kilkunastu minut po ostatnim łyku.

Co prawo mówi o porannej jeździe

Przepisy nie znają pojęcia „dzień po”. Ustawa o wychowaniu w trzeźwości wyznacza progi stężenia: od 0,2 ‰ we krwi (albo 0,1 mg/dm³ w wydychanym powietrzu) zaczyna się stan po użyciu alkoholu, a powyżej 0,5 ‰ (albo 0,25 mg/dm³) stan nietrzeźwości. Liczy się zawartość alkoholu w organizmie w czasie jazdy, a nie to, kiedy skończyło się picie.

Dla porannej jazdy ma to dwie konsekwencje. Po pierwsze, nawet jeśli większość alkoholu już zeszła, pozostające 0,2-0,5 ‰ wystarczy, by kierowca odpowiadał za wykroczenie. Szczegóły w tekście o jeździe po użyciu alkoholu. Po drugie, przy wysokim stężeniu wieczorem rano można wciąż mieć ponad 0,5 ‰, a wtedy jazda samochodem jest już przestępstwem. Opisujemy to w tekście o jeździe w stanie nietrzeźwości. Kierowca w nowym okresie próbnym (prawo jazdy kategorii B uzyskane od 4 września 2026 r.) nie może prowadzić samochodu po jakiejkolwiek ilości alkoholu (szczegóły).

A może sprawdzić się alkomatem?

Własny alkomat rano kusi, bo daje liczbę zamiast zgadywania. Trzeba jednak wiedzieć, czego od niego oczekiwać. Wynik powyżej zera to mocny sygnał, by zostawić samochód. Wynik zero nie jest już tak jednoznaczny: tanie urządzenia potrafią się mylić, a pomiar dotyczy tylko jednej chwili. Szczegóły i wyniki badań nad dokładnością alkomatów osobistych opisujemy w tekście o alkomacie osobistym.

Jak zaplanować poranek

• Planuj wieczór razem z porankiem. Jeśli wiesz, że rano musisz jechać, ta informacja powinna zapaść przed pierwszym kieliszkiem, a nie po ostatnim.
• Przesuń wyjazd albo zmień środek transportu. Taksówka, komunikacja, kierowca, który nie pił, albo wyjazd po południu.
• Nie licz na domowe sposoby. Kawa ani zimny prysznic nie przyspieszają usuwania alkoholu. Opisujemy to w tekście o mitach o trzeźwieniu.
• Przy wątpliwości nie jedziesz. Jeśli zastanawiasz się, czy już można, to sama wątpliwość jest odpowiedzią.

Jeśli poranki po piciu zdarzają się często i coraz trudniej je planować, to sygnał, że warto przyjrzeć się samemu piciu, a nie tylko jeździe.