Widzę pijanego kierowcę. Co robić i co mówić pod 112

Kiedy dzwonić

Dzwoń, gdy masz powód sądzić, że ktoś prowadzi albo za chwilę poprowadzi pojazd po alkoholu. Może to być samochód, który jedzie od krawędzi do krawędzi pasa, ktoś, kto zatacza się w drodze do auta na parkingu, albo kierowca, od którego na stacji czuć alkohol i który właśnie wsiada za kierownicę.

Nie musisz mieć pewności. Nie musisz też wiedzieć, ile promili ma kierowca, bo tego i tak nie da się ocenić z boku. Od tego jest badanie, które przeprowadza Policja. Twoją rolą jest powiedzieć, co widzisz. Jeśli kierowca okaże się trzeźwy, skończy się na kontroli. Jeśli nie, Twój telefon mógł komuś uratować życie.

Numer alarmowy 112 działa całą dobę.

Co powiedzieć dyspozytorowi

Operator numeru alarmowego 112 (w tekście: dyspozytor) zada Ci pytania, ale łatwiej będzie, jeśli od razu podasz najważniejsze informacje:

1. Gdzie jesteś. Miejscowość, ulica, numer drogi, charakterystyczny punkt (stacja, skrzyżowanie, słupek kilometrowy). Na trasie podaj też kierunek, np. „droga krajowa w stronę Krakowa”.
2. Dokąd jedzie pojazd. Kierunek jazdy i, jeśli widzisz, gdzie skręcił. Policja musi wiedzieć, gdzie wysłać patrol, a auto w tym czasie się przemieszcza.
3. Jaki to pojazd. Marka, kolor, typ (osobowy, dostawczy, motocykl), cechy szczególne: uszkodzony zderzak, bagażnik dachowy, napis na drzwiach.
4. Numer rejestracyjny. Nawet część numeru pomaga. Zapisz go od razu, jeśli jedziesz jako pasażer albo stoisz w bezpiecznym miejscu.
5. Co widzisz. Opisz konkretne zachowanie: jazda wężykiem, gwałtowne hamowania, wjeżdżanie na przeciwny pas, jazda bez świateł po zmroku, kierowca, który przed chwilą wyszedł z lokalu i ledwo trafił do drzwi auta.
6. Kim jesteś i jak się z Tobą skontaktować. Dyspozytor może chcieć oddzwonić.

Mów spokojnie i nie rozłączaj się, dopóki dyspozytor nie zakończy rozmowy.

Twoje bezpieczeństwo przede wszystkim

Jeśli to Ty prowadzisz, nie wybieraj numeru w czasie jazdy. Poproś o to pasażera albo zjedź w bezpieczne miejsce i zadzwoń stamtąd.

Czego nie robić:

• Nie ścigaj podejrzanego auta. Pościg na drodze naraża Ciebie, Twoich pasażerów i innych kierowców. Kierowca po alkoholu reaguje nieprzewidywalnie.
• Nie blokuj go na drodze i nie próbuj zajechać mu drogi. Kolizja z osobą po alkoholu za kierownicą to dokładnie to, czemu chcesz zapobiec.
• Nie wdawaj się w kłótnię. Osoba pod wpływem alkoholu może zareagować agresją.

Jeśli i tak jedziesz w tę samą stronę, możesz mówić dyspozytorowi, co widzisz. Nie zmieniaj jednak z tego powodu trasy, nie przyspieszaj i nie zbliżaj się do tego auta. Gdy tracisz je z oczu, po prostu to powiedz. Nie musisz za wszelką cenę „dowieźć” sprawy do końca.

Ujęcie obywatelskie: co mówią przepisy

Pewnie słyszysz czasem, że kierowcę zatrzymał świadek. Prawo rzeczywiście na to pozwala. Art. 243 § 1 kodeksu postępowania karnego brzmi:

„Każdy ma prawo ująć osobę na gorącym uczynku przestępstwa lub w pościgu podjętym bezpośrednio po popełnieniu przestępstwa, jeżeli zachodzi obawa ukrycia się tej osoby lub nie można ustalić jej tożsamości.”

Paragraf 2 dodaje: „Osobę ujętą należy niezwłocznie oddać w ręce Policji.”

Jazda pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości to przestępstwo z art. 178a § 1 kodeksu karnego. Jazda samochodem w stanie po użyciu alkoholu oraz jazda rowerem po alkoholu to wykroczenia z art. 87 kodeksu wykroczeń. Dla wykroczeń art. 45 § 2 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia mówi: „Art. 243 Kodeksu postępowania karnego stosuje się odpowiednio.”

Z przepisu wynikają warunki, które muszą być spełnione łącznie:

• osoba jest na gorącym uczynku albo ktoś ściga ją w pościgu podjętym bezpośrednio po czynie,
• zachodzi obawa, że się ukryje, albo nie da się ustalić jej tożsamości,
• ujętą osobę trzeba niezwłocznie oddać Policji.

Czego przepisy nie mówią

Ani kodeks postępowania karnego, ani kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia nie określają, jakie środki wolno zastosować przy ujęciu i ile siły jest dopuszczalne. Nie podpowiadamy więc, jak kogoś zatrzymać. Każda sytuacja jest inna, a ocena, czy zachowanie świadka mieściło się w granicach prawa, należy później do Policji, prokuratury i sądu. Jeśli masz wątpliwości w konkretnej sprawie, porozmawiaj z adwokatem lub radcą prawnym.

Zauważ też, że z boku nie wiesz, czy kierowca ma 0,3 czy 1,5 promila, czyli czy popełnia wykroczenie, czy przestępstwo. Nie wiesz też, jak zareaguje.

Dlatego naszą radą jest pozostawienie zatrzymania Policji. Prawo do ujęcia to możliwość, a nie obowiązek. W większości sytuacji wystarczy, że wiesz, gdzie jest pojazd, i przekazujesz to dyspozytorowi.

Gdy kierowca jeszcze stoi na parkingu

Czasem widzisz kogoś, kto dopiero idzie do auta i ledwo trzyma się na nogach. Jeśli to ktoś znajomy, możesz spróbować spokojnej rozmowy: zaproponować taksówkę, podwiezienie albo telefon do kogoś bliskiego. Bywa, że ktoś z otoczenia przekonuje kierowcę, żeby oddał kluczyki na przechowanie. Gdy rozmowa nie działa albo chodzi o obcą osobę, dzwoń pod 112, zanim samochód ruszy. Jak rozmawiać z bliską osobą, która chce jechać po alkoholu, piszemy w tekście znajomy chce jechać po alkoholu.

Nie odbieraj nikomu kluczyków siłą i nie wdawaj się w szarpaninę. Przepisy nie dają tu prostych odpowiedzi, a Twoje zdrowie jest ważniejsze.

Co dzieje się po zgłoszeniu

Dyspozytor przekaże informację Policji. Jeśli patrol zatrzyma pojazd, policjanci zbadają kierowcę na zawartość alkoholu. Jak wygląda takie badanie, opisujemy w tekście o zatrzymaniu i badaniu trzeźwości. Kary za jazdę w stanie nietrzeźwości znajdziesz w tekście o art. 178a kodeksu karnego.

Może się zdarzyć, że Policja poprosi Cię o złożenie zeznań jako świadka. To normalna część postępowania.