Znajomy chce jechać po alkoholu. Jak go zatrzymać

Dlaczego „czuję się dobrze” niczego nie dowodzi

Osoba po kilku drinkach często szczerze wierzy, że da radę. Komisja Europejska zwraca uwagę, że po alkoholu słabnie samokontrola i nawet lekko pijani ludzie częściej myślą, że nadal mogą bezpiecznie prowadzić. Alkohol zmienia więc nie tylko jazdę, ale też ocenę własnej formy.

Dlatego argument „przecież widzę, że jestem w porządku” nie jest dobrym punktem wyjścia do rozmowy. Ani dla tej osoby, ani dla Ciebie.

Najpierw plan, potem impreza

Najłatwiej rozwiązać problem, zanim się pojawi. Gdy umawiacie się na wesele, urodziny, grilla czy wyjście do miasta, ustalcie z góry:

• Kto wraca autem i nie pije wcale. Trzeźwy kierowca to rola, którą warto rozdzielać na zmianę. Gospodarze mogą przygotować dla tej osoby dobre napoje bezalkoholowe.
• Czy jest nocleg. Rozkładana kanapa, materac u znajomych, pokój w pobliskim hotelu. Gdy wiadomo, że auto zostaje do rana, presja „muszę wrócić” znika.
• Jak wrócić bez auta. Numer do lokalnej taksówki, aplikacja przewozowa, ostatni autobus albo pociąg. Sprawdź to wcześniej, bo w nocy i na wsi wybór bywa mały.
• Co z autem rano. Pamiętaj, że po dużej ilości alkoholu organizm potrzebuje wielu godzin, żeby się go pozbyć. Według podręcznika przygotowanego przez Global Road Safety Partnership i Międzynarodową Federację Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca usunięcie alkoholu z 8-10 porcji może trwać nawet do 24 godzin. Więcej o tym piszemy w tekście o jeździe dzień po.

Jeśli to Ty organizujesz spotkanie, możesz też poprosić gości przy wejściu, żeby zostawili kluczyki u Ciebie albo u trzeźwego kierowcy. Dla wielu osób łatwiej oddać kluczyki na początku wieczoru niż na jego końcu.

Jak rozmawiać, gdy ktoś sięga po kluczyki

Rozmowa z osobą po alkoholu rzadko idzie gładko. Kilka rzeczy zwykle pomaga.

Mów spokojnie i krótko. Długi wykład przy drzwiach nie zadziała. Lepiej powiedzieć jedno zdanie i od razu dać propozycję: „Nie jedź, zamówię Ci taksówkę, auto zostanie u mnie”.

Mów o sobie i o trosce. „Martwię się o Ciebie” albo „nie chcę jutro czytać o wypadku” brzmi inaczej niż „jesteś w złym stanie”. Ocena prowokuje obronę, troska otwiera rozmowę.

Podaj konkret, nie ogólnik. Zamiast „poczekaj trochę” zaproponuj nocleg, kurs taksówką, który pomożesz zamówić, albo podwiezienie przez kogoś trzeźwego.

Odwołaj się do tego, co dla tej osoby ważne. Dzieci, praca, prawo jazdy, samochód. Jazda samochodem w stanie nietrzeźwości to przestępstwo, a skutki obejmują m.in. zakaz prowadzenia pojazdów i, przy wysokim stężeniu, przepadek auta. Szczegóły opisujemy w działach o jeździe w stanie nietrzeźwości i przepadku samochodu.

Poproś o pomoc innych. Często jedna osoba nie wystarczy, a dwie lub trzy zdołają przekonać. Szczególnie gdy włączy się ktoś, z czyim zdaniem kierowca się liczy.

Nie zostawiaj furtki „za godzinę będzie dobrze”. Organizm usuwa alkohol w przybliżeniu w stałym tempie, według broszury PARPA średnio ok. 0,15 promila na godzinę. Godzina przerwy po kilku drinkach niewiele zmienia. Jak liczyć ten czas i dlaczego kalkulatory często się mylą, wyjaśniamy w tekście ile trwa trzeźwienie.

Mity, które usłyszysz

„Wypiję kawę i będzie dobrze.” Broszura PARPA mówi wprost, że żadne pokarmy, suplementy ani napoje nie są w stanie przyspieszyć trzeźwienia. W badaniu Marczinski i Fillmore (2006) kofeina dodana do alkoholu zmniejszała odczuwane upojenie, czyli ktoś mógł czuć się trzeźwiej, niż był.

„Zjem coś konkretnego.” Jedzenie po wypiciu alkoholu nie przyspiesza trzeźwienia.

„Dmuchnę w swój alkomat.” Osobiste alkomaty bywają bardzo różnej jakości. W badaniu opublikowanym w BMJ Open w 2014 roku jedno z trzech testowanych urządzeń nie wykrywało przekroczenia limitu u około trzech na cztery osoby, które ten limit przekraczały. Wynik z takiego urządzenia nie jest zgodą na jazdę.

Gdy nic nie działa

Zdarza się, że mimo rozmów ktoś wsiada do samochodu i odjeżdża. Nie zatrzymuj go siłą i nie stawaj przed autem. Dzwoń pod 112 i podaj:

• miejsce i kierunek, w którym pojechał,
• markę, kolor i numer rejestracyjny auta,
• co wiesz o stanie kierowcy (np. ile mniej więcej wypił i jak się zachowywał).

Wiele osób ma przed tym opory, bo „to przecież znajomy”. Pomyśl jednak, że patrol, który zatrzyma go po kilku kilometrach, może zapobiec wypadkowi, w którym zginie on sam albo ktoś zupełnie przypadkowy. Więcej o zgłaszaniu piszemy w tekście widzę pijanego kierowcę.

Gdy to się powtarza

Jeśli ta sama osoba regularnie siada za kierownicę po alkoholu albo nie potrafi przestać pić, gdy zaczyna, problem może być szerszy niż jedna impreza. Ty też nie musisz radzić sobie z tym w pojedynkę: Telefon Zaufania „Uzależnienia” jest także dla bliskich osób, które piją.