Jazda po użyciu alkoholu: wykroczenie z art. 87 kw

Kiedy jazda jest wykroczeniem, a kiedy przestępstwem

Granicę wyznaczają definicje z ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Stan po użyciu alkoholu to stężenie we krwi od 0,2 ‰ do 0,5 ‰ albo od 0,1 mg do 0,25 mg alkoholu w 1 dm³ wydychanego powietrza (art. 46 ust. 2). Wynik równo 0,5 ‰ też mieści się w tym przedziale. Powyżej zaczyna się stan nietrzeźwości, a jazda samochodem w tym stanie jest już przestępstwem z art. 178a kodeksu karnego. Obie granice i to, jak je mierzyć, wyjaśniamy w tekście o progach 0,2 i 0,5 promila.

Art. 87 § 1 kodeksu wykroczeń brzmi tak: kto, znajdując się w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka, prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, podlega karze aresztu albo grzywny nie niższej niż 2500 złotych.

Pojazdem mechanicznym jest na przykład samochód albo motocykl. Przepis nie ogranicza się do drogi publicznej: mówi o ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym. Jazda po alkoholu rowerem ma osobne paragrafy art. 87 (§ 1a i § 2) i inne kary. W przypadku hulajnogi elektrycznej i urządzenia transportu osobistego przepisy nie rozstrzygają wprost, czy to pojazd mechaniczny, więc kwalifikację ocenia sąd. Opisujemy to w tekście o rowerze i hulajnodze po alkoholu.

Kara: areszt albo grzywna

Sąd wybiera jedną z dwóch kar.

• Areszt. Według art. 19 kodeksu wykroczeń trwa najkrócej 5, najdłużej 30 dni i wymierza się go w dniach.
• Grzywna. Art. 87 § 1 wyznacza dolną granicę: nie mniej niż 2500 zł. Górną granicę określa art. 24 § 1a, który dla wykroczenia z art. 87 § 1 pozwala wymierzyć grzywnę do 30 000 zł. Zwykła granica grzywny za wykroczenia to 5000 zł (art. 24 § 1), więc jazda po użyciu alkoholu należy do najsurowiej karanych wykroczeń drogowych.

Kwota sprzed lat, kiedy grzywna mogła zaczynać się od 50 zł, nie obowiązuje od 1 stycznia 2022 r. Jeśli trafisz na tekst, który ją podaje, jest nieaktualny.

Zakaz prowadzenia pojazdów jest obowiązkowy

Art. 87 § 3 kodeksu wykroczeń mówi: w razie popełnienia wykroczenia określonego w § 1 orzeka się zakaz prowadzenia pojazdów. Zakaz jest obowiązkowy: sąd może od niego odstąpić tylko w wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie (art. 39 § 1 kw).

Zakaz za wykroczenie wymierza się w miesiącach lub latach, na okres od 6 miesięcy do 3 lat (art. 29 § 1). Na poczet zakazu zalicza się okres zatrzymania prawa jazdy (art. 29 § 4). Policjant zatrzymuje prawo jazdy już przy uzasadnionym podejrzeniu, że kierowca jest w stanie po użyciu alkoholu, więc ten czas zwykle zaczyna biec od dnia kontroli. Co dzieje się z prawem jazdy po zatrzymaniu, opisujemy w tekście o zatrzymaniu i badaniu trzeźwości.

Po jeździe w stanie po użyciu alkoholu kierowca ma obowiązek poddać się badaniu lekarskiemu i badaniu psychologicznemu w zakresie psychologii transportu oraz ukończyć kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii. Szerzej o zakazie i powrocie za kierownicę piszemy w tekście o zakazie prowadzenia i alkoblokadzie.

Dlaczego nie dostaniesz mandatu

Wiele osób spodziewa się, że wykroczenie da się „załatwić” mandatem na miejscu. Przy jeździe samochodem po użyciu alkoholu to niemożliwe. Art. 96 § 2 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia stanowi, że w drodze mandatu karnego nie nakłada się grzywny za wykroczenia, za które należałoby orzec środek karny. Zakaz prowadzenia pojazdów jest takim środkiem, a przy art. 87 § 1 jest obowiązkowy (sąd może od niego odstąpić tylko w wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie, art. 39 § 1 kw).

W praktyce oznacza to, że sprawa trafia do sądu, a o karze i długości zakazu decyduje sąd. Mandat jest możliwy przy jeździe po alkoholu rowerem, bo tam zakaz jest tylko fakultatywny.

Recydywa: drugi raz w ciągu dwóch lat

Od 17 września 2022 r. obowiązuje art. 38 § 2 kodeksu wykroczeń (od 29 stycznia 2026 r. rozszerzony o art. 86c, co do art. 87 § 1 treść nie zmieniła się). Kierującemu pojazdem mechanicznym ukaranemu między innymi za wykroczenie z art. 87 § 1, który w ciągu dwóch lat od ostatniego prawomocnego ukarania popełnia to samo wykroczenie, wymierza się grzywnę w wysokości nie niższej niż dwukrotność dolnej granicy ustawowego zagrożenia.

Dolna granica przy art. 87 § 1 to 2500 zł, więc przy powrocie w ciągu dwóch lat grzywna wynosi co najmniej 5000 zł. Dwa lata liczy się od prawomocnego ukarania, a nie od dnia pierwszej kontroli.

Ostatni wiersz pokazuje, jak niewielka różnica w wyniku zmienia rodzaj sprawy. Co grozi powyżej 0,5 ‰, opisujemy w tekście o jeździe w stanie nietrzeźwości.

Punkty karne

Rozporządzenie MSWiA w sprawie ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego, obowiązujące od 3 czerwca 2026 r., przypisuje kierowaniu pojazdem mechanicznym w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka (kod A 03, art. 87 § 1 kw) 15 punktów. To najwyższa wartość w skali.

Spotykana w starszych tekstach liczba 10 punktów jest nieaktualna co najmniej od września 2022 r.

Co jeszcze warto wiedzieć

• Wykroczenie dotyczy także „podobnie działającego środka”, nie tylko alkoholu.
• Jeśli jazda po alkoholu skończyła się wypadkiem lub szkodą, w grę wchodzą inne przepisy, w tym kodeks karny i regres ubezpieczyciela. Opisujemy to w tekście o wypadku po alkoholu.
• Prawo o ruchu drogowym zabrania kierowania pojazdem zarówno w stanie nietrzeźwości, jak i w stanie po użyciu alkoholu (art. 45 ust. 1 pkt 1). Nie ma tu tolerancji „na jedno piwo”: limit wyznacza wynik badania, nie liczba wypitych porcji.
• Od 4 września 2026 r. w okresie próbnym wykroczenie z art. 87 § 1 liczy się do trzech wykroczeń, po których starosta cofa uprawnienia. Kierowcę z prawem jazdy kategorii B uzyskanym od tego dnia obejmuje dodatkowo zakaz jazdy po jakiejkolwiek ilości alkoholu (szczegóły).

Ten tekst wyjaśnia zasady, ale nie zastąpi porady adwokata lub radcy prawnego w konkretnej sprawie.