Młody kierowca i kursant po alkoholu: co grozi

Progi promili są te same dla każdego

Ustawa o wychowaniu w trzeźwości (art. 46 ust. 2 i 3) wyznacza dwa progi. Stan po użyciu alkoholu to od 0,2 do 0,5 promila we krwi albo od 0,1 do 0,25 mg w 1 dm³ wydychanego powietrza. Stan nietrzeźwości zaczyna się powyżej 0,5 promila albo powyżej 0,25 mg/dm³. Ustawa nie przewiduje osobnych progów dla młodych kierowców (więcej o progach promili). Osobny zakaz 0,0 dla kierowców w okresie próbnym opisujemy niżej.

Kodeks wykroczeń (art. 87 § 1) i kodeks karny (art. 178a § 1) mówią o każdym, kto prowadzi pojazd mechaniczny po alkoholu, i nie wymagają, żeby sprawca miał prawo jazdy. Pełne skutki, w tym obowiązkowy zakaz prowadzenia pojazdów, opisujemy w tekście o jeździe w stanie nietrzeźwości. Za każde z tych naruszeń kierowca dostaje 15 punktów karnych (pozycje A 03 i A 05 rozporządzenia o ewidencji kierujących).

Zakaz prowadzenia, zanim zdobędziesz prawo jazdy

Sądowy zakaz dotyczy także osoby, która prawa jazdy jeszcze nie ma. W czasie jego obowiązywania nie można jej wydać prawa jazdy (art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami) ani dopuścić jej do egzaminu państwowego (art. 50 ust. 2 pkt 2). Sama jazda bez uprawnień to osobne wykroczenie: art. 94 § 1 kw przewiduje areszt, ograniczenie wolności albo grzywnę od 1500 zł i obowiązkowy zakaz (§ 3). Więcej o zakazie prowadzenia.

Okres próbny po zmianach z 2026 roku

Ustawa z 17 października 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1676) nadała nowe brzmienie przepisom o okresie próbnym. Obejmuje on osoby, które po raz pierwszy uzyskały prawo jazdy kategorii B. Trwa 2 lata, a u osób, które dostały prawo jazdy przed 18. urodzinami, 3 lata, ale nie dłużej niż do ukończenia 20 lat (art. 91 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami).

Najważniejsza zmiana dotyczy alkoholu. Art. 91 ust. 4 stanowi: „W okresie próbnym kierującemu pojazdem samochodowym zabrania się jazdy z przekroczeniem stężenia 0,0 ‰ alkoholu we krwi lub 0,0 mg w 1 dm3 wydychanego powietrza […]”. Wynik poniżej 0,2 promila, który u innych kierowców nie jest ani wykroczeniem, ani przestępstwem, w okresie próbnym narusza zakaz. Dotyczy to osób, które prawo jazdy kategorii B uzyskały od 4 września 2026 r. (szczegóły niżej).

Skutek określa art. 103 ust. 1 pkt 3. Starosta cofa uprawnienie do kierowania pojazdami, jeżeli kierowca w okresie próbnym:

• naruszył zakaz jazdy z alkoholem z art. 91 ust. 4,
• popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, np. jazdę w stanie nietrzeźwości,
• popełnił trzy wykroczenia z listy w ustawie, na której jest m.in. jazda w stanie po użyciu alkoholu (art. 87 § 1 kw).

Starosta cofa uprawnienie także wtedy, gdy kierowca przekroczy 20 punktów w ciągu roku od pierwszego wydania prawa jazdy.

Po cofnięciu z tego powodu ustawa nie przewiduje przywrócenia uprawnień po ustaniu przyczyny (art. 103 ust. 4). Kto potem znów uzyska prawo jazdy, zaczyna nowy okres próbny (art. 91 ust. 3 pkt 1). Dwa wykroczenia z tej samej listy przedłużają okres próbny o kolejne 2 lata, a gdy rozstrzygnięcie zapadło już po jego końcu, starosta nakłada uzupełniający, 2-letni okres próbny (art. 92 ust. 1).

Policja zatrzymuje prawo jazdy już przy uzasadnionym podejrzeniu, że kierowca w okresie próbnym narusza zakaz z art. 91 ust. 4 lub 5 ustawy o kierujących pojazdami, w tym zakaz jazdy po alkoholu (art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. f prawa o ruchu drogowym). Przepis wszedł w życie 3 września 2026 r., a zakaz 0,0 stosuje się od 4 września 2026 r.

Kogo to dotyczy. Nowe brzmienie art. 91 i 92 weszło w życie 3 marca 2026 r., ale cały rozdział 14 ustawy o kierujących pojazdami (okres próbny, w tym zakaz 0,0) stosuje się dopiero po upływie 6 miesięcy od tej daty, czyli od 4 września 2026 r. (art. 9 ust. 1 noweli). Ten sam dzień wyznacza komunikat Ministra Cyfryzacji z 2 czerwca 2026 r. o wdrożeniu rozwiązań technicznych dla danych o okresie próbnym (Dz.U. 2026 poz. 743). Zakaz 0,0 obejmuje więc osoby, które prawo jazdy kategorii B uzyskały od 4 września 2026 r. Do osób, które uzyskały je wcześniej, stosuje się rozdział 14 w dotychczasowym brzmieniu, bez zakazu 0,0 (art. 16 i art. 16a noweli w brzmieniu nadanym ustawami z Dz.U. 2026 poz. 180 i 982). Jeśli nie wiesz, które zasady Cię obejmują, zapytaj w wydziale komunikacji starostwa.

Prawo jazdy od 17 lat

Od 3 marca 2026 r. prawo jazdy kategorii B można uzyskać po ukończeniu 17 lat (art. 8 ust. 1 pkt 3), za pisemną zgodą rodzica lub opiekuna (art. 11 ust. 2). Do 18. urodzin uprawnia ono do jazdy tylko w Polsce, a przez pierwsze 6 miesięcy, nie dłużej niż do 18. urodzin, tylko z pasażerem na przednim siedzeniu (art. 8a ust. 1). Taki pasażer musi mieć co najmniej 25 lat i nieprzerwanie od co najmniej 5 lat prawo jazdy kategorii B, nie może podlegać zakazowi prowadzenia pojazdów mechanicznych ani podlegać mu w ostatnich 5 latach oraz nie może być w stanie nietrzeźwości ani po użyciu alkoholu (art. 8a ust. 2). Wymogi wieku i stażu nie dotyczą instruktora i egzaminatora (art. 8a ust. 3).

Osoba 17-letnia odpowiada już na zasadach kodeksu karnego i kodeksu wykroczeń (art. 10 § 1 kk, art. 8 kw). Przy występku popełnionym po 17., a przed 18. urodzinami sąd zamiast kary stosuje środki wychowawcze, lecznicze albo poprawcze przewidziane dla nieletnich, jeżeli przemawiają za tym okoliczności sprawy oraz stopień rozwoju sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste (art. 10 § 4 kk).

Kursant, instruktor i egzamin

Podczas jazdy szkoleniowej za kierownicą siedzi kursant, ale ustawa przenosi część obowiązków kierującego na instruktora. Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami wobec instruktora „stosuje się przepisy dotyczące kierującego pojazdem”, w szczególności w zakresie zawartości alkoholu w organizmie. Instruktor musi więc być trzeźwy tak jak kierowca.

Ten sam artykuł zabrania prowadzenia zajęć z kursantem, który jest w stanie nietrzeźwości albo po użyciu alkoholu (art. 25 ust. 3). Art. 87 kw i art. 178a kk mówią o osobie, która prowadzi pojazd, i nie zawierają wyjątku dla jazdy szkoleniowej. Kwalifikację konkretnego zdarzenia ocenia sąd.

Na egzamin państwowy nie dopuszcza się osoby, której „stan lub zachowanie uzasadnia podejrzenie”, że jest w stanie nietrzeźwości albo po użyciu alkoholu (art. 50 ust. 2 pkt 7 lit. a). Jeśli mimo to zostanie egzaminowana, marszałek województwa unieważnia egzamin (art. 72 ust. 1 pkt 1). Od 3 marca 2026 r. taki egzamin nie jest powtarzany na koszt wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego, a opłata nie jest zwracana (art. 72 ust. 3 i 4).

Osoby przed 17. urodzinami

Kodeks karny i kodeks wykroczeń stosuje się do osób, które ukończyły 17 lat. Wyjątki z art. 10 § 2 i 2a kk (dla osób, które ukończyły 15 albo 14 lat) obejmują zamkniętą listę najcięższych czynów i nie ma na niej jazdy w stanie nietrzeźwości (art. 178a) ani wypadku drogowego (art. 177).

Młodsza osoba nie jest jednak bezkarna. Ustawa o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich obejmuje postępowanie o czyn karalny wobec osób, które popełniły go po ukończeniu 13 lat, a przed ukończeniem 17 lat (art. 1 ust. 1 pkt 2). Czynem karalnym jest zarówno przestępstwo, jak i wykroczenie (art. 1 ust. 2 pkt 2). Sprawą zajmuje się sąd rodzinny. Wśród środków wychowawczych ustawa wymienia zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju (art. 7 pkt 7) oraz przepadek pojazdu mechanicznego (art. 7 pkt 8).

Dorośli też mają tu rolę. Kto dowie się o czynie karalnym nieletniego, ma społeczny obowiązek zawiadomić sąd rodzinny lub Policję (art. 4 ust. 2). Właściciel lub użytkownik auta, który na drodze publicznej pozwala prowadzić osobie bez uprawnień albo po użyciu alkoholu, popełnia wykroczenie z art. 96 § 1 pkt 2 lub 3 kw. Od 29 stycznia 2026 r. grozi za nie kara ograniczenia wolności albo grzywny nie niższej niż 1000 zł.

Ten tekst opisuje przepisy, ale nie rozstrzyga konkretnej sprawy. Szczególnie przy okresie próbnym o tym, które zasady Cię obejmują, decyduje data uzyskania prawa jazdy kategorii B. Jeśli toczy się postępowanie przeciwko Tobie albo komuś bliskiemu, skonsultuj sprawę z adwokatem lub radcą prawnym.