Przepadek samochodu za jazdę po alkoholu: zasady od 2026 r.

Kiedy sąd może, a kiedy musi zabrać samochód

Przepadek pojazdu reguluje art. 44b kodeksu karnego. Od 29 stycznia 2026 r. ma on nowe brzmienie, nadane ustawą o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego. Przepis rozróżnia dwie sytuacje.

Przepadek fakultatywny (art. 44b § 1). W razie skazania za jazdę w stanie nietrzeźwości (art. 178a § 1 lub 4 kk), za jazdę mimo sądowego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych (art. 244 kk), za niektóre inne przestępstwa drogowe (art. 178c § 1 pkt 2, art. 178d) oraz wobec sprawcy wypadku lub katastrofy, który był w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, uciekł z miejsca zdarzenia albo pił po zdarzeniu przed badaniem (art. 178 § 1 lub 1a) sąd może orzec przepadek pojazdu mechanicznego, który prowadził sprawca.

Przepadek obowiązkowy (art. 44b § 1a). Jeżeli przy przestępstwach z art. 178a § 1 lub 4, art. 178c § 1 pkt 2, art. 178d albo wobec sprawcy z art. 178 § 1 lub 1a zawartość alkoholu w organizmie wynosiła co najmniej 1,5 promila we krwi lub 0,75 mg/dm³ w wydychanym powietrzu albo prowadziła do takiego stężenia, sąd orzeka przepadek pojazdu, chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami.

W praktyce wygląda to tak:

Progi i to, jak je mierzyć, opisujemy w tekście o stanie po użyciu i stanie nietrzeźwości. Formuła „albo prowadziła do takiego stężenia” oznacza, że liczy się także alkohol, który w chwili badania był jeszcze wchłaniany.

Gdy auto nie jest wyłącznie Twoje: nawiązka

Art. 44b § 5 wylicza sytuacje, w których przepadku pojazdu nie orzeka się:

1. w czasie popełnienia przestępstwa pojazd nie stanowił wyłącznej własności sprawcy;
2. orzeczenie przepadku nie jest możliwe lub celowe, w szczególności z uwagi na zbycie albo utratę pojazdu przez sprawcę, jego zniszczenie lub znaczne uszkodzenie.

Pierwszy punkt obejmuje każdy pojazd, którego sprawca nie jest jedynym właścicielem: współwłasny, pożyczony, należący do pracodawcy czy leasingowany. Takiego auta sąd nie zabierze. Nie oznacza to jednak, że kierowca nic nie traci. Art. 44b § 6 stanowi, że w wypadku z § 5 pkt 1 sąd orzeka, a w wypadku z § 5 pkt 2 może orzec nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w wysokości od 5000 do 500 000 złotych. Przepis nie rozróżnia, czy przepadek byłby obowiązkowy (od 1,5 ‰), czy tylko możliwy (powyżej 0,5 i poniżej 1,5 ‰), dlatego według brzmienia przepisu sąd orzeka nawiązkę w obu sytuacjach, o ile auto nie było wyłączną własnością sprawcy.

Przepis nie wskazuje wprost, kto płaci nawiązkę, ale środki z tego rozdziału orzeka się w razie skazania sprawcy, więc obciąża ona skazanego, a nie właściciela pojazdu. Sprzedanie, zniszczenie czy utrata auta po zdarzeniu też nie zamyka sprawy, bo sąd może wtedy orzec nawiązkę zamiast przepadku.

Co zmieniło się względem 2024 r.

Przepisy o przepadku pojazdu za jazdę po alkoholu weszły w życie 14 marca 2024 r. Do 28 stycznia 2026 r. działał jednak według innych zasad, które wciąż powtarza wiele tekstów w internecie.

Najważniejsze różnice:

• Koniec progu 1 ‰ przy wypadku. Art. 178 § 3 kk został uchylony. Obowiązkowy przepadek przy wypadku zależy dziś od tego samego progu 1,5 ‰ co przy samej jeździe.
• Koniec automatu przy recydywie. Dawny art. 178a § 5 kazał orzec przepadek przy każdym skazaniu z art. 178a § 4 (poza wyjątkowym wypadkiem). Teraz art. 44b § 1a wymaga 1,5 ‰ także przy recydywie. Poniżej tego progu sąd może przepadek orzec, ale nie musi. Inne surowe skutki recydywy, w tym zakaz dożywotni, opisujemy w tekście o jeździe w stanie nietrzeźwości.
• Koniec równowartości. Dawniej, gdy auto nie należało do sprawcy, sąd orzekał przepadek jego równowartości. Teraz w tej sytuacji orzeka nawiązkę od 5000 do 500 000 zł.

Zajęcie auta przez Policję

Art. 295 § 1a kodeksu postępowania karnego przewiduje, że w razie popełnienia przestępstwa, za które orzeka się przepadek pojazdu na podstawie art. 44b § 1a kk, Policja dokonuje tymczasowego zajęcia pojazdu prowadzonego przez sprawcę. Dotyczy to więc sytuacji, w których przepadek jest obowiązkowy, czyli wyników od 1,5 ‰. Co jeszcze dzieje się podczas kontroli, opisujemy w tekście o zatrzymaniu i badaniu trzeźwości.

Zdarzenia sprzed 29 stycznia 2026 r.

Nowelizacja zawiera przepis przejściowy (art. 8). Z dniem jej wejścia w życie tymczasowe zajęcie pojazdu dokonane na podstawie dawnego art. 295 § 1a kpk upadło wobec sprawcy, u którego zawartość alkoholu była wyższa niż 1 promil we krwi lub 0,5 mg/dm³ w wydechu, a niższa niż 1,5 promila lub 0,75 mg/dm³.

Do czynów popełnionych przed zmianą stosuje się ogólną zasadę z art. 4 § 1 kk: stosuje się ustawę nową, ale jeżeli ustawa obowiązująca poprzednio jest względniejsza dla sprawcy, należy stosować tamtą. To, która ustawa jest względniejsza w konkretnej sprawie, ocenia sąd.

Najprostsza ochrona

Przepisy o przepadku i nawiązce pokazują jedno: wysokie stężenie alkoholu może kosztować więcej niż samochód. Najpewniejszy sposób, żeby nigdy nie mieć z nimi do czynienia, to nie siadać za kierownicę po alkoholu. Jak długo alkohol utrzymuje się w organizmie, opisujemy w dziale alkohol a jazda.

Ten tekst wyjaśnia zasady, ale nie zastąpi porady adwokata lub radcy prawnego w konkretnej sprawie.