Rower i hulajnoga po alkoholu: grzywna, mandat, zakaz

Rower to „inny pojazd”, nie pojazd mechaniczny

Kodeks wykroczeń dzieli pojazdy na dwie grupy. Art. 87 § 1 kw dotyczy pojazdu mechanicznego, np. samochodu. Art. 87 § 1a i § 2 dotyczą „innego pojazdu niż określony w § 1”. Ta druga grupa obejmuje rower.

Prawo o ruchu drogowym definiuje rower jako pojazd o szerokości do 0,9 m, „poruszany siłą mięśni osoby jadącej tym pojazdem” (art. 2 pkt 47). Rowerem w tym sensie jest też rower ze wspomaganiem elektrycznym, jeśli spełnia warunki z definicji:

• napęd włącza się naciskiem na pedały,
• napięcie nie przekracza 48 V, a znamionowa moc ciągła 250 W,
• moc wyjściowa stopniowo maleje i spada do zera po przekroczeniu 25 km/h.

Jeżeli sprzęt nie spełnia tych warunków, przestaje być rowerem w rozumieniu ustawy, a ocena prawna może wyglądać inaczej.

Dwa progi, dwa przepisy

Granice są te same co dla kierowców samochodów: stan po użyciu alkoholu to od 0,2 do 0,5 promila, stan nietrzeźwości to więcej niż 0,5 promila. Pełne wyjaśnienie progów znajdziesz w tekście o progach promili.

Oba przepisy mówią o jeździe „na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu”. Niezależnie od kodeksu wykroczeń art. 45 ust. 1 pkt 1 prawa o ruchu drogowym zabrania kierowania jakimkolwiek pojazdem w stanie nietrzeźwości albo w stanie po użyciu alkoholu.

Mandat czy sąd

Przy samochodzie w stanie po użyciu alkoholu mandatu nie ma, bo zakaz prowadzenia jest tam obowiązkowy, a art. 96 § 2 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia wyklucza mandat, gdy należałoby orzec środek karny. Przy rowerze zakaz jest tylko możliwy, więc mandat wchodzi w grę.

Taryfikator mandatów (tabela B, w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z 30 grudnia 2021 r.) przewiduje:

• 2500 zł za jazdę w stanie nietrzeźwości (art. 87 § 1a kw),
• 1000 zł za jazdę w stanie po użyciu alkoholu (art. 87 § 2 kw).

Jeśli sprawa trafi do sądu, grzywna mieści się w granicach z tabeli wyżej. Sąd może też wymierzyć areszt.

Zakaz prowadzenia: na rower, nie na samochód

Art. 87 § 4 kw pozwala sądowi orzec „zakaz prowadzenia pojazdów innych niż określone w § 1”. Chodzi więc o pojazdy niemechaniczne, np. rower, a nie o samochód. Zakaz z kodeksu wykroczeń trwa od 6 miesięcy do 3 lat (art. 29 § 1 kw).

Taki zakaz warto traktować poważnie. Art. 244 kk przewiduje karę pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5 dla osoby, która „nie stosuje się do orzeczonego przez sąd zakazu” prowadzenia pojazdów. Przepis mówi o zakazie orzeczonym przez sąd i nie zawęża go do zakazów za przestępstwo. Kwalifikację konkretnego czynu ocenia sąd.

Dawny art. 178a § 2 kk już nie obowiązuje

W starszych tekstach znajdziesz informację, że jazda rowerem w stanie nietrzeźwości jest przestępstwem z art. 178a § 2 kodeksu karnego. Ten paragraf jest uchylony. Dziś art. 178a kk dotyczy wyłącznie prowadzenia pojazdu mechanicznego, a rower w stanie nietrzeźwości to wykroczenie z art. 87 § 1a kw.

Nie oznacza to, że sprawa zawsze kończy się na grzywnie. Jeśli rowerzysta po alkoholu spowoduje wypadek z ofiarą, wchodzi w grę art. 177 kk, opisany w tekście o wypadku po alkoholu.

Hulajnoga elektryczna i UTO: przepisy nie dają prostej odpowiedzi

Spotyka się twierdzenie, że hulajnoga elektryczna po alkoholu to „to samo co rower”. Tekst ustaw tego wprost nie mówi.

Prawo o ruchu drogowym definiuje hulajnogę elektryczną jako „pojazd napędzany elektrycznie, dwuosiowy, z kierownicą, bez siedzenia i pedałów” (art. 2 pkt 47b). Urządzenie transportu osobistego (UTO) to podobny pojazd napędzany elektrycznie, który nie jest hulajnogą (art. 2 pkt 47c). Ta sama ustawa wyłącza hulajnogę elektryczną i UTO z pojęcia „pojazd silnikowy” (art. 2 pkt 32).

Kodeks karny i kodeks wykroczeń posługują się jednak innym pojęciem: „pojazd mechaniczny”. Ani te kodeksy, ani prawo o ruchu drogowym go nie definiują. Ustawa nie przesądza więc wprost, czy jazda hulajnogą elektryczną w stanie nietrzeźwości to wykroczenie z art. 87 § 1a kw, czy przestępstwo z art. 178a § 1 kk zagrożone karą pozbawienia wolności do lat 3. W konkretnej sprawie ocenia to sąd.

Ta sama niepewność dotyczy stanu po użyciu alkoholu (0,2-0,5 promila). Jeżeli hulajnoga byłaby pojazdem mechanicznym, chodziłoby o art. 87 § 1 kw (grzywna od 2500 zł albo areszt, obowiązkowy zakaz, bez mandatu), a jeżeli innym pojazdem, o art. 87 § 2 kw (grzywna od 1000 zł, mandat 1000 zł).

Praktyczny wniosek jest prosty: nie zakładaj, że hulajnoga po alkoholu skończy się mandatem. Pewne jest tylko to, że prawo o ruchu drogowym zabrania kierowania nią po alkoholu tak samo jak każdym innym pojazdem.

Badanie trzeźwości rowerzysty

Badanie rowerzysty i osoby na hulajnodze odbywa się według tego samego rozporządzenia co badanie kierowcy samochodu. Podstawą jest art. 47 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi: przy podejrzeniu, że wykroczenie zostało popełnione po spożyciu alkoholu, osobę podejrzaną można poddać badaniu, w szczególności pobraniu krwi. Jak wygląda badanie i co Ci przysługuje, opisujemy w tekście o zatrzymaniu i badaniu trzeźwości.

Ten tekst wyjaśnia zasady, ale nie zastąpi porady adwokata lub radcy prawnego w konkretnej sprawie.