Zatrzymanie i badanie trzeźwości: co dzieje się krok po kroku

Na jakiej podstawie Policja bada trzeźwość

Podstawą jest art. 47 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Jeżeli zachodzi podejrzenie, że przestępstwo lub wykroczenie zostało popełnione po spożyciu alkoholu, osobę podejrzaną można poddać badaniu koniecznemu do ustalenia zawartości alkoholu w organizmie, w szczególności pobraniu krwi. Krew pobiera osoba z odpowiednimi kwalifikacjami zawodowymi.

Szczegóły procedury zapisano w rozporządzeniu Ministra Zdrowia oraz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 28 grudnia 2018 r. w sprawie badań na zawartość alkoholu w organizmie. Obowiązuje ono od 31 grudnia 2018 r., a według serwisu aktów prawnych Sejmu nie było od tego czasu zmieniane. Wynik badania odnosi się do progów 0,2 i 0,5 promila, które opisujemy w tekście o progach promili, oraz, w przypadku kierowcy w nowym okresie próbnym (od 4 września 2026 r.), do zakazu 0,0 z art. 91 ust. 4 ustawy o kierujących (szczegóły).

Badanie alkomatem: kolejność i odstępy

Rozporządzenie ustala kilka zasad, które warto znać, zanim dmuchniesz w urządzenie.

1. Najpierw wydech, potem krew. Badanie wydychanego powietrza przeprowadza się przed badaniem krwi, jeżeli stan osoby badanej na to pozwala (§ 2).
2. 15 minut karencji. Badania analizatorem nie przeprowadza się przed upływem 15 minut od zakończenia picia alkoholu, palenia tytoniu, w tym papierosów elektronicznych i nowatorskich wyrobów tytoniowych, oraz używania wyrobów tytoniowych bezdymnych (§ 3 ust. 2).
3. Nowy ustnik. Ustnik wymienia się przed każdym pomiarem, a opakowanie otwiera się w obecności osoby badanej (§ 4 ust. 1).
4. Dwa pomiary. Jeśli pierwszy wynik jest wyższy niż 0,00 mg/dm³, wykonuje się drugi pomiar. Przy analizatorze działającym w podczerwieni robi się go niezwłocznie, a przy analizatorze elektrochemicznym po 15 minutach (§ 4 ust. 2-3).
5. Weryfikacja na Twoje żądanie. Wynik z analizatora elektrochemicznego wyższy niż 0,00 weryfikuje się dwoma pomiarami analizatorem działającym w podczerwieni, jeżeli tego żądasz albo gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie przestępstwa (§ 4 ust. 4).
6. Trzeci pomiar. Gdy pierwszy pomiar dał co najmniej 0,10 mg/dm³, a drugi 0,00, wykonuje się niezwłocznie trzeci pomiar tym samym urządzeniem. Jeżeli i on pokaże 0,00, badanie nie wskazuje na stan po użyciu alkoholu (§ 4 ust. 5).

Policja może zacząć od urządzenia przesiewowego, które nie pokazuje wyniku liczbowego i działa bez ustnika. Jeśli wykaże ono alkohol, niezwłocznie przeprowadza się badanie właściwym analizatorem według zasad opisanych wyżej (§ 5).

Gdy kierowca odjechał z miejsca zdarzenia albo pił po nim

Osobny tryb dotyczy osoby, która oddaliła się z miejsca zdarzenia, a także osoby, która została na miejscu, ale jest podejrzewana o picie alkoholu po zdarzeniu. Po pierwszych dwóch pomiarach i upływie 30 minut wykonuje się dwa kolejne pomiary analizatorem działającym w podczerwieni, z 30-minutowym odstępem między nimi (§ 6). Jeśli u takiej osoby bada się krew z powodu odmowy dmuchania, stanu uniemożliwiającego badanie wydechu albo przekroczenia zakresu analizatora, pobiera się ją trzykrotnie, co 30 minut (§ 8 ust. 2).

Kodeks karny traktuje ucieczkę z miejsca wypadku i picie po zdarzeniu przed badaniem tak samo jak jazdę w stanie nietrzeźwości. Opisujemy to w tekście o wypadku po alkoholu.

Badanie krwi: kiedy i na czyje żądanie

Według § 8 ust. 1 rozporządzenia badanie krwi przeprowadza się, jeżeli:

• osoba badana odmawia badania wydychanego powietrza,
• osoba badana żąda badania krwi, mimo że przeszła badanie wydechu,
• stan osoby badanej, np. z powodu alkoholu albo choroby układu oddechowego, nie pozwala zbadać wydechu,
• analizator nie pokazał wyniku, bo stężenie przekroczyło jego zakres pomiarowy.

Krew pobiera się do dwóch probówek, po co najmniej 5 cm³, a skórę dezynfekuje się środkiem bez alkoholu. Próbkę bada się co najmniej dwiema analizami (§ 9). W protokole badania zapisuje się informację o Twoim żądaniu badania krwi (§ 7 ust. 1 pkt 11). Gdy wynik wydechu wynosi 0,00, protokół sporządza się na Twoje żądanie, o czym trzeba Cię pouczyć, a sporządzony protokół dostajesz (§ 7 ust. 3-4).

Odmowa dmuchania

Odmowa badania alkomatem nie jest osobnym czynem zabronionym. W kodeksie karnym ani w kodeksie wykroczeń nie ma odrębnego przestępstwa ani wykroczenia polegającego na samej odmowie dmuchania. Skutek odmowy jest jednak konkretny: rozporządzenie nakazuje wtedy badanie krwi (§ 8 ust. 1 pkt 1).

Przy podejrzeniu przestępstwa, np. jazdy w stanie nietrzeźwości, kodeks postępowania karnego pozwala pobrać krew od osoby podejrzanej, jeśli badanie jest nieodzowne, a krew pobiera uprawniony pracownik służby zdrowia z zachowaniem wskazań wiedzy lekarskiej (art. 74 § 2 pkt 2 i § 3). Jeżeli odmawia, można ją zatrzymać, przymusowo doprowadzić i użyć siły fizycznej w zakresie niezbędnym do wykonania badania (art. 74 § 3a kpk). Odmowa nie zatrzymuje więc sprawy.

W kontroli drogowej policjant może zażądać poddania się badaniu (art. 129 ust. 2 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym). Gdy osoba odmawia dmuchania, stan ustala się badaniem krwi, a badanie może być przeprowadzone także bez jej zgody, o czym należy ją uprzedzić (art. 129i ust. 2 i 3). Dotyczy to również stanu po użyciu alkoholu.

Prawo jazdy zatrzymane na miejscu

Art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. a prawa o ruchu drogowym nakazuje policjantowi zatrzymać prawo jazdy za pokwitowaniem, gdy istnieje uzasadnione podejrzenie, że kierujący jest w stanie nietrzeźwości albo w stanie po użyciu alkoholu. Nie trzeba czekać na wyrok. Od 3 września 2026 r. Policja zatrzymuje prawo jazdy także przy uzasadnionym podejrzeniu, że kierowca w okresie próbnym narusza zakaz z art. 91 ust. 4 lub 5 ustawy o kierujących pojazdami, w tym zakaz jazdy po alkoholu (art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. f). Sam zakaz 0,0 stosuje się od 4 września 2026 r.

W sprawie o wykroczenie okres zatrzymania prawa jazdy zalicza się na poczet późniejszego zakazu prowadzenia pojazdów (art. 29 § 4 kw). O tym, ile trwa zakaz i jak wrócić do jazdy, piszemy w tekście o zakazie prowadzenia i alkoblokadzie.

Punkty karne

Od 3 czerwca 2026 r. obowiązuje nowe rozporządzenie w sprawie ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego (Dz.U. 2026 poz. 724). Jego załącznik przewiduje:

Jeśli gdzieś przeczytasz o 10 punktach za alkohol, to informacja nieaktualna co najmniej od 17 września 2022 r., gdy weszło w życie wcześniejsze rozporządzenie, które również przewidywało 15 punktów.

Badania i kurs reedukacyjny

Ustawa o kierujących pojazdami przewiduje, że osoba, która kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości albo w stanie po użyciu alkoholu, musi:

• przejść badanie lekarskie,
• przejść badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu,
• ukończyć kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii.

Przepisy, które to regulują, mają dwa brzmienia zależne od wdrożenia systemu ewidencji kierowców, dlatego nie podajemy numeru artykułu. Sam obowiązek istnieje zarówno w dotychczasowym, jak i w nowym brzmieniu ustawy.

Co możesz zrobić po zatrzymaniu

Zachowaj spokój i nie utrudniaj badania, bo odmowa i tak kończy się badaniem krwi. Możesz zapytać, jakim urządzeniem odbywa się badanie, i pamiętaj, że masz prawo żądać badania krwi. Zachowaj pokwitowanie zatrzymania prawa jazdy i protokół, jeśli go dostaniesz. Jeżeli jazda po alkoholu nie zdarzyła się pierwszy raz, warto też zajrzeć do działu pomoc.

Ten tekst wyjaśnia zasady, ale nie zastąpi porady adwokata lub radcy prawnego w konkretnej sprawie.